Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia năm 2026: Nhiệm vụ 'không thể lùi'

Chiều 30/3 tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an tổ chức hội nghị triển khai công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới UBND các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Địa phương nêu vướng mắc, đề xuất giải pháp

Tại hội nghị, nhiều địa phương thẳng thắn chỉ ra khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai.

Bà Nguyễn Thị Loan, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, cho biết sau khi hợp nhất với tỉnh Bắc Kạn, toàn tỉnh có hơn 4,3 triệu thửa đất. Trong chiến dịch 90 ngày làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai, địa phương đã hoàn thành 1,5 triệu thửa, đưa vào vận hành trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và liên thông với dữ liệu dân cư.

Tuy nhiên, sau rà soát, tỉnh phát hiện còn hơn 700.000 thửa cần tiếp tục làm sạch để đạt tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”. Với khoảng 1,6 triệu thửa còn lại, địa phương đã xây dựng kế hoạch đo đạc, cấp đổi giấy chứng nhận, lập hồ sơ địa chính, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Khó khăn lớn nhất, theo lãnh đạo tỉnh, là khu vực Bắc Kạn trước đây có diện tích hơn 1 triệu ha nhưng chủ yếu đo đạc thủ công, công nghệ lạc hậu. Tổng kinh phí dự kiến cần gần 400 tỉ đồng để triển khai đồng bộ.

Từ thực tế này, Thái Nguyên kiến nghị sớm ban hành quy trình lồng ghép, hướng dẫn chuyên môn và bố trí kinh phí để địa phương thực hiện thống nhất.

Đại diện UBND TP Hải Phòng đề xuất cần có cơ chế chỉ định thầu trong một số trường hợp cấp bách, đồng thời sớm ban hành đơn giá, định mức, hướng dẫn kỹ thuật và “sổ tay” nghiệp vụ.

Các ý kiến tại hội nghị cho thấy quyết tâm cao của địa phương, song cũng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, nguồn lực và kỹ thuật để hoàn thành mục tiêu vào năm 2026.

Hơn 37 triệu thửa đất chưa được cập nhật

Phát biểu tại hội nghị, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long khẳng định xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, đã được xác định rõ trong các nghị quyết, chương trình của Trung ương và Chính phủ.

Ông cho biết, chiến dịch cao điểm “90 ngày đêm” làm sạch dữ liệu đất đai đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Đáng chú ý là việc thống nhất phần mềm dùng chung trên toàn quốc, tạo nền tảng cho hệ thống quản lý đất đai đồng bộ từ trung ương đến địa phương.

Đến nay, đã rà soát hơn 61 triệu thửa đất, trong đó hơn 24 triệu thửa cơ bản đạt tiêu chí “đúng, đủ, sạch”. Tuy nhiên, tiêu chí “sống”, tức cập nhật theo thời gian thực vẫn chưa được đánh giá đầy đủ.

Hiện vẫn còn hơn 37 triệu thửa cần tiếp tục đo đạc, cập nhật thông tin và khoảng 45 triệu thửa chưa được đưa vào hệ thống. Một số địa phương có tỉ lệ đạt tiêu chí rất thấp.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu về an ninh mạng. Theo ông Long, trong bối cảnh hiện nay, an toàn dữ liệu phải được đặt lên hàng đầu, thậm chí quan trọng hơn cả phát triển hệ thống.

Ông đề nghị các đơn vị đẩy mạnh đối soát dữ liệu với dân cư, kết nối đồng bộ dữ liệu, tăng cường bảo mật, đồng thời yêu cầu địa phương chủ động bố trí nguồn lực, phối hợp chặt chẽ để hoàn thành tiến độ.

Nhiệm vụ “không thể lùi”

Kết luận hội nghị, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026 là nhiệm vụ “không thể lùi”, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của tất cả các cấp, ngành và địa phương.

Thứ trưởng Thường trực Trịnh Việt Hùng cũng ghi nhận kết quả tích cực từ chiến dịch 90 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai. Với cách làm bài bản, đồng bộ, chiến dịch đã tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng dữ liệu, từng bước khắc phục tình trạng sai lệch, thiếu đồng bộ giữa dữ liệu đất đai và dữ liệu dân cư. Đáng chú ý, phương thức triển khai mới theo hướng “làm sạch đi đôi với làm giàu dữ liệu” bước đầu phát huy hiệu quả, lấy chất lượng và khả năng khai thác làm thước đo.

Nhận thức của các cấp, các ngành về vai trò của dữ liệu đất đai được nâng lên rõ rệt; cơ chế phối hợp giữa các lực lượng ngày càng chặt chẽ. Nhiều tồn tại kéo dài trong quản lý hồ sơ tài chính đã được phát hiện và xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: kết quả giữa các địa phương còn chênh lệch lớn; chất lượng dữ liệu ở một số nơi chưa bền vững; việc cập nhật, duy trì dữ liệu “sống” chưa đạt yêu cầu.

“Các địa phương cần xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, bảo đảm cơ sở dữ liệu đất đai đạt tiêu chí ‘đúng, đủ, sạch, sống’”, ông nhấn mạnh.

Theo đó, Thứ trưởng cho rằng việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách, gắn với đổi mới phương thức quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số quốc gia, đồng thời phục vụ yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Mục tiêu trong năm 2026 là cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ tài chính và xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trên phạm vi toàn quốc; bảo đảm phủ kín toàn bộ thửa đất, vận hành thống nhất, đồng bộ, phục vụ hiệu quả quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công.

Thứ trưởng cảnh báo: “nếu dữ liệu không bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, không thống nhất, không dùng chung, không kết nối được thì chúng ta không thể bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất cũng như của công dân nói chung.”

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải liên thông giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với tất cả các ngành, lĩnh vực. Khi dữ liệu được số hóa đầy đủ, chính xác và kết nối trên hệ thống quốc gia, các hoạt động như chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp, góp vốn, hay giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai đều có thể thực hiện trên nền tảng số, bảo đảm công khai, minh bạch.

Để đạt mục tiêu này, Thứ trưởng đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là đẩy nhanh tiến độ đo đạc, lập bản đồ địa chính, hoàn thành đăng ký đất đai và lập hồ sơ địa chính trên phạm vi toàn quốc. Những khó khăn như chưa có hồ sơ, chưa đo đạc không phải là yếu tố khách quan, mà là nhiệm vụ quản lý nhà nước đã được quy định từ lâu.

Các địa phương cần khẩn trương rà soát rõ khối lượng chưa đo đạc, khu vực chưa lập hồ sơ địa chính và các “vùng trắng” dữ liệu để xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công trách nhiệm, bảo đảm hoàn thành trong năm 2026.

Theo Thứ trưởng, hiện tồn tại hai dạng vấn đề: khu vực chưa được đo đạc và khu vực đã đo đạc nhưng dữ liệu sai lệch, không đạt chuẩn. Đặc biệt, với trường hợp thứ hai, nếu sản phẩm không đạt tiêu chuẩn có thể dẫn đến lãng phí, thất thoát ngân sách, thậm chí phát sinh tiêu cực.

Do đó, việc đo đạc phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm sai số trong giới hạn cho phép, đồng thời gắn chặt với đăng ký đất đai, hoàn thiện hồ sơ và tạo lập dữ liệu ngay từ đầu.

Các địa phương cần ưu tiên triển khai tại những khu vực có nhiều biến động đô thị, khu vực trọng điểm phát triển kinh tế, biên giới, hải đảo và địa bàn còn nhiều tranh chấp, khiếu kiện. Cách làm là lựa chọn thứ tự ưu tiên theo hướng làm trước những nơi thuận lợi, sau đó xử lý dần các khu vực phức tạp.

Nguồn lực thực hiện cần được huy động linh hoạt; trường hợp khó khăn phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền để được hỗ trợ.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu đưa dữ liệu vào vận hành ngay sau khi xây dựng, đồng thời cập nhật thường xuyên, liên tục theo thời gian thực. Trên cơ sở đó, các địa phương cần rà soát, đối khớp thông tin người sử dụng đất với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; xử lý triệt để các trường hợp sai lệch, chưa xác định chủ sử dụng hoặc hồ sơ chưa hoàn thiện pháp lý.

Song song đó là nhiệm vụ hoàn thiện dữ liệu ở các khu vực chưa có, bảo đảm phủ kín toàn quốc; hoàn thiện hạ tầng công nghệ; bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu; tổ chức kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Về phân công, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì hướng dẫn, kiểm tra, tổng hợp tiến độ và phối hợp với Bộ Công an để triển khai; Bộ Tài chính bảo đảm nguồn lực; Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ về tiêu chuẩn, công nghệ. UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp trước Thủ tướng Chính phủ về tiến độ và chất lượng thực hiện tại địa phương.

Khép lại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Trịnh Việt Hùng bày tỏ tin tưởng với sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, mục tiêu hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026 sẽ sớm đạt được, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển đất nước nhanh và bền vững.