Chủ động phòng ngừa, thích ứng để bảo vệ Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn mới

Theo kết luận của Bộ trưởng, Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục giữ vai trò là vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp của cả nước, đóng góp đặc biệt quan trọng đối với an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu. Tuy nhiên, dưới tác động kép của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên ở thượng nguồn sông Mê Công, vùng đang phải đối mặt với các thách thức an ninh phi truyền thống mang tính sống còn. Các hiện tượng sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn diễn biến ngày càng nhanh, phức tạp, khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản, sinh kế của người dân và sự phát triển bền vững của toàn vùng. 

Từ thực tiễn đó, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu phải chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó bị động” sang “chủ động phòng ngừa, thích ứng”; từ xử lý đơn lẻ sang tiếp cận tổng thể, liên ngành, liên vùng và dựa trên khoa học, dữ liệu. Các địa phương được yêu cầu khẩn trương quán triệt sâu sắc nội dung Kết luận số 26-KL/TW, xây dựng chương trình, kế hoạch tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện từng địa bàn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về tài nguyên nước, thủy lợi, bảo vệ rừng, quy hoạch đất đai, xây dựng và thích ứng với biến đổi khí hậu

Một trong những yêu cầu xuyên suốt được Bộ trưởng đặt ra là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài nguyên, quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác cát lòng sông, khai thác nước ngầm, xây dựng ven sông, ven biển; kiên quyết từ bỏ tư duy thụ động, chuyển sang quản lý thông minh, linh hoạt, thích ứng và hiệu quả. Cùng với đó là rà soát, hoàn thiện quy hoạch chi tiết, quy hoạch phân khu, quy hoạch xây dựng và các quy hoạch chuyên ngành đã được phân cấp cho địa phương 

Bộ trưởng cũng yêu cầu đặt ưu tiên cao nhất cho việc bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân. Các địa phương phải cung cấp số liệu chính xác, khách quan về các khu vực có nguy cơ sạt lở, sụt lún, hạn hán, xâm nhập mặn và ngập úng đô thị, từ đó chủ động xây dựng phương án di dân, tạm cư khi cần thiết, bảo đảm ổn định đời sống cho người dân trong vùng rủi ro cao 

Một trục chỉ đạo quan trọng khác là tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa địa phương với các bộ, ngành liên quan; đẩy mạnh hợp tác quốc tế và hợp tác nội vùng trong quản lý, điều tiết, vận hành tài nguyên nước, cũng như trong hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội của Đồng bằng sông Cửu Long. Đồng thời, Bộ trưởng yêu cầu ưu tiên nguồn lực cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số, tập trung xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý, dự báo và cảnh báo sớm các hiện tượng thiên tai, cực đoan để chủ động phương án ứng phó 

Để bảo đảm tổ chức thực hiện đồng bộ, Bộ trưởng đã phân công Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp giúp Bộ trưởng theo dõi, chỉ đạo toàn diện quá trình triển khai Kết luận số 26-KL/TW, Chương trình hành động của Chính phủ và kế hoạch thực hiện của các địa phương. Cùng với đó, các đơn vị thuộc Bộ được giao các nhiệm vụ cụ thể, từ tham mưu bố trí nguồn lực, huy động ODA, kiểm soát khai thác cát, nước ngầm, hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất và không gian biển, bảo vệ rừng ngập mặn, đến cung cấp dữ liệu dự báo, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, ứng dụng công nghệ mới trong thủy lợi và hướng dẫn tổ chức sản xuất nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn 

Đáng chú ý, Báo Nông nghiệp và Môi trường, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao xây dựng các chuyên trang, chuyên mục, đẩy mạnh tuyên truyền nhằm từng bước chuyển đổi tư duy của cộng đồng từ “ứng phó bị động” sang “chủ động phòng ngừa, thích ứng” 

Thông điệp xuyên suốt từ kết luận của Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng là: bảo vệ Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ là nhiệm vụ ứng phó thiên tai đơn thuần, mà là yêu cầu chiến lược lâu dài để giữ vững an ninh sinh thái, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và nền tảng phát triển bền vững của một vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đất nước trong giai đoạn mới.